Zomers fietsrondje met pontjes

with Geen reacties

Heen en weer

Van de Linge naar de Boven-Merwede, een zomers fietsrondje met een pontje. Wat heet: een pontje of zes. Heen en weer. Heen en weer. Heen en weer!

Pontjesroute Toeractief-27

 

Pontjesliefhebbers, en dat zijn er veel, leven op in de zomer. Eindelijk, eindelijk varen de fiets- en voetveren weer. Die kleine, lieve pontjes met namen als Hendrikus, de Heen & Weer, de Fuut, de Kantjeboord of d’n Overkant. De pontjes met een verhaal. Verhalen over vroeger. Verhalen uit het dorp bij de pont. Roddels en klachten maar ook romantisch verhalen, zoals dat van Hans, druk in de weer met contactadvertenties, die zijn Marian vond op de pont de Stokvis (het verhaal is te lezen in de bundel Pontjesverhalen van de Vereniging Vrienden van de Voetveren). Luister naar de veerman en sjees voor meer verhalen na een overtocht niet meteen weg. Let op het bankje bij de steiger. Hier zitten mannen die ook wat willen vertellen.

Derde generatie

Pontjesroute Toeractief-22Vandaag fietsen we een van de mooiste pontjesrondjes. Natuurlijk door het Rivierenland, een mèr á boire voor pontjesgekken. De tocht die we hebben uitgestippeld is ruim 50 km lang, gaat door drie provincies, langs drie rivieren, en heeft maar liefst zes pontjes onderweg. Allemaal bemand door leuke schippers. Een van hen is Peter, de veerman van het veer Heukelum-Galgenwaard, over de Linge. Zijn genen ademen pont. Peter is derde-generatie veerman. “Zo meteen als we aan de overkant zijn, zien jullie mijn grootvader”, zegt hij. “Beeldhouwer Hans Baijens boetseerde De Veerman naar mijn grootvader. Het beeld wil een eerbetoon zijn aan alle veermannen die weer en wind trotseren. Mooi hè? En weet u eigenlijk wat de naam Galgenwaard betekent? Nee zeker.” Wij domkopjes hebben geen idee. “De Galgenwaard is de plek waar de galgen stonden. Vele misdadigers zijn hier opgehangen. Iedereen ging kijken. De galgen stonden aan de ene kant van het water, het publiek aan de andere.” “Voer uw grootvader de veroordeelden dan over?”, vraag ik plagerig. “Natuurlijk niet”, zegt Peter. “Ophangen hoort bij de Middeleeuwen.”

Engels theeservies

Het pontje Arkel-Spijk, het eerste op de route als je in Gorinchem begint, vaart ook over de Linge en is ook al een generatiepontje. Dit keer in de vrouwelijke lijn. Het pontje is van moeder op dochter overgegaan. Caroline, de huidige eigenares, is de dochter van Marie Westerbeek, een schippersdochter die het veerrecht weer van haar vader heeft geërfd. Ze was een pontbaas met één arm die altijd keurig opgemaakt en goedgekapt de pont bediende. Maar zo streng als haar kapsel, zo los was de sfeer op en om de pont: Marie baatte ook een theehuisje uit waar je van Engels serviesgoed een stuk taart at terwijl je keek naar fietsers en wandelaars die kwamen en gingen. Bijna ging het mis met het pontje. Toen Marie overleed bleek Caroline niet alleen het pontje maar ook 35.000 euro schuld te hebben geërfd. Het fiets- en voetveer Arkel-Spijk dreigde te verdwijnen. Dankzij een door Caroline opgezette reddingsactie is het pontje er nog en dat is maar goed ook. De sfeer is nog even ongecompliceerd als toen Marie er nog was, het pontje en het theehuis nog even romantisch. Nog steeds lopen er overal kippen. Eentje wijst Caroline aan. “Gisteren heb ik de haan in bad gedaan”, zegt ze.

Pontjesroute Toeractief-06

Drs. P.

Verderop langs de Linge, voorbij het veer Heukelem-Galgewaard is er nóg een pontje op de noordkant van de Rivierenlandronde. Het Enspijkse Veer, tussen het dorp Enspijk en het Landgoed Mariënwaerdt – met pannenkoekenhuis en brasserie. En ook alweer een schat van een pontbaas, Han. Hij weet alles van de familie die het landgoed bezit. “De baron, bedoelt u. Hij is mijn werkgever.” En hij heeft een grote print van de tekst van het lijflied van elke pontjesliefhebber aan de muur van zijn kantoor gespijkerd. Drs. P.’s De Veerboot.


DE VEERBOOT
We zijn hier aan de oever van een machtige rivier
De andere oever is daarginds, en deze hier is hier
De oever waar we niet zijn noemen wij de overkant
Die wordt dan deze kant zodra we daar zijn aangeland
En dit heet dan de overkant, onthoudt u dat dus goed
Want dat is van belang voor als u oversteken moet
Dat zou nog best eens kunnen, want er is hier veel verkeer
En daarom vaar ik steeds maar vice versa heen en weer
Heen en weer
Heen en weer
Heen en weer
Heen en weer

Dan nemen we alweer afscheid van de Linge. Met pijn in het hart! De rivier die veel mensen kennen van bloesemtochten is ook, of misschien wel juist, op deze zomerse mussen-van-het-dak dag een verademing. Prachtige dijkhuizen, overal bloemen, en nauwelijks andere fietsers en motorrijders.

Pontjesroute Toeractief-19

We koersen richting Herwijnen, aan de Waal. Via de Waalbandijk zit je dan alweer op een stief kwartiertje fietsen van Fort Vuren (fijne pauzeplek!) . Onderweg ook even omhoog kijken: hier zitten ooievaars. Er zijn huiseigenaren die het nest op hun dak al decennia koesteren. De Waal gaat hier over in de Boven-Merwede, waar de laatste drie pontjes van vandaag de ‘Vestingdriehoek’ tussen Gorinchem, Loevestein en Woudrichem verbinden. Drie plekken die eigenlijk alledrie een wat langer bezoek verdienen. Vooral Woudrichem verrast. Een vestingstadje waar je ineens midden in Brabant bent. Op het bankje bij de steiger zit het vol. En verrassend: er zijn ook dames bij. “Het leugenbankje”, zegt één van hen. “Maar zo noemen wij het zelf natuurlijk niet. Hoewel, hier kun je verhalen horen, hoor. Als we zin hebben, haha.” Een man naast haar breekt in. “Weet je waar je eens wat over moet schrijven? Over al die rotzooi bij de kade. Doodzonde.” Ik kijk opzij maar zie niets. Ik zie alleen maar groen. “Dat ís de rotzooi”, zegt de man. “Ze laten het gewoon overgroeien.”

Nog één keer

Vanaf Woudrichem moet je op tijd weer terug. Om half zes roept de veerman “Láááátste afvaart!!” Jammer. “We komen nog eens terug”, roepen we naar de mannen op het leugenbankje. Die geven nog één keer commentaar. “Je hóeft niet weg, hoor”, zegt er een. En een ander: “Jullie kunnen gewoon bij ons blijven. Of de watertaxi nemen. Zes eurootjes kost-ie, maar die vaart de hele avond.”

Pontjesroute Toeractief-17

Unieke vereniging

Nederland scoort wereldwijd hoog met zijn pontdichtheid, maar heeft iets dat met ponten te maken heeft dat nóg unieker is: een vereniging voor vrienden van de voetveren. De vereniging bestaat sinds 1982, heeft zo’n 2000 leden, werkt alleen met vrijwilligers, zonder overheidssubsidie, en heeft er mede voor gezorgd dat het aantal veerpontjes de laatste 30 jaar drie keer zo groot geworden is. Elk jaar komen er pontjes bij, vaak met steun van de vereniging. Lid worden kost bijna niets (5€ per jaar).

Alle actuele info over de vereniging én over alle fiets- en voetveren vind je op de website: http://www.voetveren.nl. De vereniging geeft ook een boekje uit met alle pontinformatie: Overzetveren in de Benelux. Een overzicht. € 10, te bestellen via de website.

Hier zijn meer foto’s te vinden van de pontjesroute.